Tuesday, July 29, 2014

LOGO

Top logo

Top Ads

Habari afya

Habari afya (34)

JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA WIZARA YA AFYA NA USTAWI WA JAMII

TAARIFA KWA UMMA KUHUSU UPOTOSHWAJI WA UGONJWA WA HOMA YA DENGUE


Dar es Salaam, Tanzania. Wizara ya Afya na Ustawi wa jamii inapenda kutoa ufafanuzi kuhusu taarifa mbalimbali za upotoshaji unaofanywa kupitia baadhi ya mitandao ya kijamii, simu za mikononi na mikusanyiko ya watu kuwa ugonjwa wa Dengue haupo nchini Tanzania.

Wizara inapenda kusisitiza kwamba, ugonjwa huo upo nchini na serikali kwa kushirikiana na wananchi inaendelea kutekeleza hatua mbalimbali za kukabiliana nao. Ikumbukwe ugonjwa huu unapatikana pia katika nchi nyingi duniani zilizoko katika ukanda wa joto na unaathiri takribani asilimia 40 ya watu duniani.Takwimu za Shirika la Afya Duniani zinathibitisha kuwa takribani watu milioni 5 wanaripotiwa kuugua ugonjwa wa kila mwaka.

Wizara inasisitiza na kuikumbusha jamii kwamba hakuna dawa maalumu ya ugonjwa wala chanjo bali mgonjwa anatibiwa kutokana na dalili zitakazo ambatana na ugonjwa huu kama vile homa, kupungukiwa maji au damu.

Jinsi ya kujikinga na ugonjwa wa homa ya Dengue

  • Kuangamiza mazalio ya mbu
    • Fukia madimbwi ya maji yaliyotuama au nyunyuzia viuatilifu vya kuua viluwiluwi vya mbu kwenye madimbwi hayo
    • Ondoa vitu vyote vinavyoweza kuweka mazalio ya mbu kama vile: vifuu vya nazi, makopo, magurudumu ya magari yaliyotupwa hovyo, nk.
    • Fyeka vichaka vilivyo karibu na makazi ya watu
    • Hakikisha maua yanayo pandwa kwenye makopo au ndoo hayaruhusu maji kutuama
    • Funika mashimo ya maji taka kwa mfuniko imara
    • Safisha gata za paa la nyumba ili kutoruhusu maji kutuama



  • Kujikinga na kuumwa na mbu
    • Tumia viuatilifu vya kufukuza mbu “mosquito repellants”
    • Vaa nguo ndefu kujikinga na kuumwa na mbu
    • Tumia vyandarua vilivyosindikwa viuatilifu (kwa wale wanaolala majira ya mchana na hasa kwa watoto)
    • Weka nyavu kwenye madirisha na milango ya nyumba za kuishi



Wizara inawakumbusha wananchi wa Tanzania kuwa, huu ni muda muafaka wa kuzingatia utunzaji bora wa mazingira yetu. Tukitunza mazingira yetu, nayo yatatutunza na kutuepusha na maradhi yanayoambatana na mazingira machafu.

Nsachris Mwamwaja
Msemaji wa wizara
23 mei 2014

Thursday, 08 May 2014 22:37

Wagonjwa Homa ya Dengue Wafikia 376

Written by

Mbu aina ya Aedes Agyptiae Anayeambukiza Homa ya Dengue.Dar es Salaam, Tanzania. Wizara ya Afya na Ustawi wa Jamii, imesema kuwa wagonjwa wa homa ya dengue ni 376 ambao wamengundulika wameugua ugonjwa huo.

Mtaalamu wa Ufuatiliaji wa Magonjwa wa wizara hiyo, Dk Janeth Mugamba alisema hadi jana watu wawili walikuwa wamepoteza maisha, idadi ambayo alisema inaweza kuwa kubwa zaidi endapo upimaji utafanyika katika kila wilaya.

“Pengine idadi inaweza kuwa kubwa zaidi kwa sababu wengi hawapimwi, Ijumaa (kesho) tutatoa, taarifa zaidi,” alisema.

Alisema Wilaya ya Kinondoni ina wagonjwa wengi zaidi, ikifuatiwa na Ilala na Temeke.

Alisema huenda wilaya zenye idadi ndogo ya wagonjwa hazijaweza kupima na kubaini watu wenye maradhi hayo ikilinganishwa na Kinondoni.

Juzi, Waziri wa Afya na Ustawi wa Jamii, Dk Seif Rashid alisema hali ni mbaya na wananchi wanatakiwa kuchukua hadhari wasipate maambukizi ya ugonjwa huo.

Homa ya Dengue inaambukizwa na mbu aina ya Aedes Egyptiae.

 

 

Matatizo ya matiti huwasumbua wanawake wengi na hata wanaume. Matatizo haya yapo ya aina nyingi, mfano uvimbe wa matiti, maumivu ya matiti au matiti kutoa maziwa au majimaji au damu. Tatizo hili hutokea katika umri wote kuanzia pale mwanamke anapovunja ungo hadi anapofikia ukomo wa hedhi.


Matatizo ya matiti katika umri mkubwa kuanzia miaka 35 mara nyingi huambatana na saratani ya matiti. Jinsi tatizo linavyotokea Uvimbe wa matiti upo wa aina mbili. Kwanza ni vivimbe vidogo katika matiti na pili ni uvimbe mmoja mkubwa.


Vivimbe vidogo au mkubwa vinaweza kuwa katika titi moja au yote mawili. Uvimbe huu unaweza kuwa na maumivu au usiwe na maumivu na huwa unazunguka kama utaupapasa, endapo uvimbe utakuwa mgumu na hautembei kuna uwezekano mkubwa wa uwepo wa saratani.


Maumivu ya matiti hutokana na uvimbe kuwa mkubwa, kuvimba mishipa ya damu (Fibrocystic Breast Disease) na maambukizi ya matiti. Maambukizi na matatizo ya mishipa ya damu huwatokea zaidi wanawake wanaonyonyesha ambapo matiti huvimba na huwa na maumivu makali.


Tatizo la matiti kutoa maziwa au maji maji huwatokea zaidi wanawake ambao wamekatisha kunyonyesha, mfano mtoto amefariki au mimba imeharibika. Matiti yana maumbile tofauti kutokana na mtu na mtu, yanaweza kuwa makubwa au madogo, au makubwa wakati wa ujauzito au baada ya kujifungua.


Dalili za matatizo Matatizo ya matiti huonyesha dalili tofauti tofauti kama tulivyoona hapo awali. Dalili hizi zinaweza kujitokeza kwa pamoja au mbili kwa pamoja au moja peke yake. Mfano mtu anaweza kuwa na maumivu na uvimbe au uvimbe na matiti kutoa maziwa.


Pia unaweza kuwa na dalili mojawapo ya hizo nilizoelezea, mfano maziwa kutoka pekee. Matatizo ya matiti huwa na uhusiano mkubwa na masuala ya uzazi, mfano mwanamke unaweza kuhisi matiti yanauma na yamejaa kipindi cha upevushaji mayai au unapokuwa mjamzito, pia endapo matiti yatakuwa yanatoa maziwa na huna mimba wala historia ya ujauzito, basi ni matatizo ya mfumo wa homoni na uwezekano wa kushika mimba hupotea au haupo. Ni vema endapo una tatizo la matiti kutoa maziwa na unatafuta ujauzito hupati uwaone madaktari wa akina mama kwa uchunguzi wa kina.


Saratani ya matiti Tatizo hili huanza taratibu kama kivimbe kwenye titi moja au yote mawili. Uvimbe huu huendelea kukua taratibu na huwa sehemu moja ya titi. Katika hatua za awali, uvimbe hutembea yaani ukibonyeza unasogea sehemu nyingine na hauna maumivu.


Baada ya kuendelea kukua, uvimbe huwa mgumu kama ubao na hutanuka zaidi na kusababisha ngozi ya juu ya uvimbe huo kuwa na matundu au kama ganda la chungwa, tezi huvimba kwapani na wakati mwingine chuchu huanza kutoa damu.


Uchunguzi Matatizo ya matiti hufanyika katika vituo vya afya ambapo mgonjwa huchunguzwa kufuatana na jinsi tatizo linavyojitokeza. Vipimo vya damu, Ultrasound, X-ray na vingine vitafanyika kadiri daktari atakavyoona inafaa.


Matibabu na ushauri Tiba hutegemea na jinsi vipimo vinavyoonyesha. Mgonjwa atatibiwa kadiri daktari atakavyomchunguza. Dawa za homoni na ufuatiliaji katika mfumo wa uzazi pia utafanyika. Wahi hospitali kwa uchunguzi na tiba.

Monday, 07 April 2014 17:00

Hizi ndizo faida za kula Pilipili

Written by

Kama ilivyo kwa matunda na vyakula vingine kuwa na faida kiafya mwilini, pilipili nayo ni moja wapo. Licha ya kuogopwa na baadhi ya watu, lakini ina kiasi kingi cha vitamin C.

Umuhimu wa Vitamin C mwilini, humfanya mlaji awe imara na ndiyo maana wala pilipili siyo waoga, ni watu wenye kujiamini, hawaugui hovyo na huimarisha nguvu za mwili kwa ujumla.

Kwa mujibu wa kumbukumbu zilizopo, pilipili ina asili ya Marekani. Wafanyabiashara wa Ulaya waliipeleka barani Asia ambako nako Waarabu katika pilikapilika za biashara ya utumwa wakajikuta wameileta Afrika Mashariki, ikiwemo Tanzania.

Aidha, pilipili inadaiwa kudhibiti uzito, ingawa haijathibitishwa rasmi kama inaweza kupunguza uzito wa mwili. Hata hivyo, pilipili ina faida lukuki za kiafya ambapo inajulikana kwa uwezo wake wa kudhibiti maumivu ya viungo na ugonjwa wa kisukari.

Utafiti uliowahi kufanywa nchini Marekani na Chama cha Watafiti wa Ugonjwa wa Saratani, umegundua kuwa upo uwezekano wa pilipili kuua na kutokomeza viini vya saratani ya uzazi na mapafu, endapo italiwa chini ya usimamizi na maelekezo ya daktari.

Ili kupata faida za pilipili kama zilivyoainishwa hapo juu, hakikisha mlo wako unakuwa na pilipili kwa kiwango utakachoweza kukimudu, na inapendekezwa pilipili iwe mbichi, na kama utaipika pamoja na kitoweo au mboga, hakikisha unatumia pilipili halisi na siyo ya kwenye makopo.

Hata hivyo, unaweza usiipate pilipili halisi kutokana na mazingira au usile kutokana na matatizo mbalimbali yakiwemo ya kiafya. Upo msaada wa tibalishe za ‘Go!’ ambazo zinaweza kufanya kazi mbadala wa pilipili. Zipo Go! za aina nne yaani, Man, Woman, Focus na Workout ambazo zipo madukani karibu nchi nzima.

Go! Man itakuongezea kinga ya kupambana na maradhi kwa mwaka mzima huku ikiboresha uhai wa moyo. Itafukuza maumivu ya mgongo, kiuno na miguu pia. Itakusafisha ubongo na kurejesha kumbukumbu na kuimarisha afya kwa ujumla.

‘Go! Woman’ itampa mwanamke vitu vyote hivyo ila imeongezwa vikorombwezo vitakavyomfanya mwanamke mrembo kwa kukarabati kucha zake, ngozi na nywele pia. Tibalishe ni msaada mkubwa wa kurekebisha afya zetu kwa sababu katika hali ya kawaida hatuwezi kukidhi mahitaji ya miili yetu kwa chakula pekee.

Tibalishe nyingi zipo madukani, iwapo utashindwa kuzipata tafadhali tuwasiliane tukusaidie kuzipata. Ila, kumbuka kula pilipili daima uwe

1: UCHAFU WA MWILI.

Hakuna kitu kinachokera wakati wa kupeana raha na utamu kama mwa amke anayetoa harufu mwilini.

Unapeleka mdomo wako kwenye lips zake ili umnyonye denda unakutana na mdomo wake unaotoa harufu,unapeleka mdomo wako kwenye matiti yake uyanyonye unakutana na kikwapa chake kinachotoa harufu,Haya basi unaona isiwe kesi acha nimnyonye au nimlambe Uke,unapeleka mdomo wako huko chini unakutana na harufu kali ndani ya Uke wake.

Mpaka ikifika hapo unakuwa utakuwa ushamboa mwanaume,ataingiza tu mashine yake amalize hamu zake aondoke,halafu kila siku unalalamika hujawahi kufika kileleni,nani atakufikisha kileleni kwenye hali kama hiyo?

UNACHOTAKIWA KUFANYA.

Kama ulikuwa una mazoea ya kuoga mara moja kwa siku,Itabidi uwe unaoga hata mara mbili au tatu,ukiwa unaoga usisahau kujisugua sehemu zenye mikunjo ambazo zinaficha jasho na uchafu mwingine ambao unakufanya utoe harufu mbaya (Sugua kikwapa chako vizuri,piga mswaki kila baada ya mlo,nyoa nywele zako za sehemu za siri mara kwa mara ).

kwa kawaida Uke una harufu yake nzuri ambayo haiwezi kumkera mwanaume,sana sana itamuongezea hamu ya kutaka kupata raha na utamu,Lakini kama uke wako unatoa harufu mbaya basi kuna njia za kufanya ambazo nimeshawahi kuzieleza hivyo unaweza kuzipitia.

2: KUTULIA KAMA GOGO.

 Sio siri inakera na inaboa sana kupeana raha na utamu na mwanamke ambaye ana tabia na mazoea ya kutulia kama gogo kitandani,Yaani kidume mwenyewe uko busy unamshika shika na kumlamba kila sehemu,lakini yeye ametulia tu,umeingiza mashine ukaanza kupump,wala hata hashtuki.Mwanaume sio mashine,ni binadamu kwa hiyo wakati wa kupeana raha na utamu anahitaji kujua kama anachofanya kinakupa raha kiasi gani ili aongeze ufundi zaidi.

 

UNACHOTAKIWA KUFANYA.

Wanawake mmejaliwa na sauti nzuri sana,unaonaje kama ukitumia hiyo sauti yako vizuri wakati wa kupeana raha na utamu?.Sauti ya chumbani inatakiwa iwe tofauti na ya barabarani,ibane sauti yako itokee puani,na hiyo sauti ijaze maneno matamu ya kumjulisha mwanaume raha na utamu unaoupata,na pia kumjulisha aongeze au apunguze kitu gani kulingana na mahitaji yako kwa wakati huo.Pia unaweza ukazungusha kiuno chako taratibu kutegemeana na style mnayotumia,na kama style mnayotumia inaruhusu mikono yako iwe free basi itumie ama kujishika shika mwenyewe au mpenzi wako kwa ajili ya kuongeza raha zaidi.Kinachohitajika hapa ni kuonyesha USHIRIKIANO.

3: USIJARIBU KITU AMBACHO HUJUI NA HUJAWAHI KUJIFUNZA. Kujaribu mambo mapya wakati wa kupeana raha na utamu ni kitu kizuri sana,kwa sababu kinachangamsha na kulifanya tendo liwe jipya kila siku hata kama unafanya na mtu yule yule.Lakini kama ukijaribu kufanya kitu kipya bila kujifunza kwanza,uwezekano wa kukosea unakuwa mkubwa zaidi,na pale unapokosea kama mwanaume unae do nae sio muelewa basi ni lazima utamboa.

Mfano: hujawahi kunyonya mashine ya mwanaume toka uzaliwe,lakini ulipoona kwenye PORN na marafiki zako wakakuambia wanaume wanapenda,ukatamani na wewe ujaribu,na ukajaribu bila kujifunza,matokeo yake ukawa unamuumiza mwenzako na meno yako wakati wa kunyonya n.k UNACHOTAKIWA KUFANYA.

 Kama kuna kitu kipya umekiona au umekisikia sehemu,na ungependa kujaribu na mpenzi wako,ni heri ukamwambia mapema ili hata kama ukikosea iwe rahisi kukuelewa,na kama anajua,basi atakuelekeza jinsi ya kufanya ili wote mpate nafasi ya kuenjoy.

Au kama unapenda ukijaribu kama SUPRISE ,basi itakuwa vizuri ukijifunza kwanza ama peke yako au unaweza ukatumia kitu chochote kinachofanana na mdoli,ukishamaliza kujaribu ukiwa na uhakika umeweza kufanya inavyotakiwa kisha ndio uende kujaribu kwake kama SUPRISE.

Thursday, 13 March 2014 09:22

Faida Za Kula Maharage!

Written by

Na Ismael Mohamed:

Maharage ni chakula cha bei nafuu na ni chakula chenye protini  nyingi yenye faida. Tumia maharage kwenye kachumbari, supu, mchuzi, kande, mboga ya ziada au yafanye kama mafuta mbadala katika vyakula vya kuoka. Maharage yana virutubisho vingi and vinaweza kusiaidia kuzuia magonjwa ya moyo, kisukari na saratani. Idara ya Kilimo ya Marekani inashauri wanawake kula kikombe kimoja na nusu cha maharage kwa wiki na wanaume kula vikombe viwili vya maharage.

 Virutubisho

Ingawa aina halisi ya virutubisho itokanavyo na maharage inalingana na aina ya maharage unayokula, lakini maharage ina calories (calories /nguvu) takribani 116 katika nusu kikombe, ina pia gramu nane (8) za protini, sita (6) za fauba na ni kama haina mafuta kabisa. Maharage ni chanzo kizuri sana cha fiber, kopa, folate, chuma, magnesium, manganese, phosphorus, potassium na zinc. Kwa kua fiber na protini nyingi inakufanya ujisike umeshiba hivyo kula calories chache na hivyo kukusaidia kuweza kuwa na uzito mzuri.

Moyo Wenye Afya

Maharge yanatabia kadhaa ambazo zinafanya moyo kuwa wenye Afya Njema, hii ni kutokana na makala iliyochapishwa na “British Journal of Nutrition”. Maharage yanamafuta kidogo, na yana fiber inayoyeyuka na ina kemikali (phytochemiclas), vyote ambavyo vinasaidia kupunguza wingi wa cholesterols. Folate ipatikanayo katika maharage pia ina faida kwakuwa inasaidia kupunguza wingi wa homocysteine, tindikali (amino acid) ambayo inaongeza hatari ya kupata magonjwa ya moyo ikipatikana kwa wingi kwenye damu.

Kisukari

Kula maharage kwa wingi inaweza kupunguza aina ya Kisukari kiitwacho Type 2-Diabete, hii ni kutokana na utafiti uliochapishwa Januari 2008 katika Jarida la “American Journal of Clinical Nutrition”. Watu waliokula maharage zaidi walikuwa na uwezekano mdogo zaidi ya kupata kisukari katika kipindi cha utafiti huu, labad ni kutokana na fiber na antioxidants inayopatikana katika maharage au kutokana na glycemic indes katika maharage ukilinganisha na vyakula vingine vyenye wanga. Glycemic index inapima madhara ya vyakula vyenye wanga katika sukari ya damu na vyakula vyenye index ndogo huwa na sukari ndogo katika a Njema.

Thursday, 13 March 2014 09:11

Sababu 5 Za Harufu Mbaya Mdomoni

Written by

Na Ismael Mohamed :

Unajiuliza kwanini watu wa karibu yako wanakaa mbali na wewe kuliko kawaida? Kama wewe ni moja kati ya asilimia 90 ya Waafrica (Tanzania) wanaougua tatizo sugu la kunuka mdomo basi habari5.com inakupa sababu za tatizo hilo. Pia  tutakupa namna ya kukabiliana na tatizo hilo.

Sababu Kuu 5 Za Kutokwa harufu mbaya mdomoni

1. Mdomo mchafu

“Asilimia 90 ya harufu mdomoni hutoka kwenye mdomo wenyewe – aidha ni kwa chakula unachokula au vijidudu (bacteria) ambao wapo tayari” anasema Dokta Richard H. Price msemaji wa American Dental Association. “Harufu mdomoni ni kama harufu zingine za mwili – ni matokeo ya microbes zinazoishi katika mwili”. Katika mdomo, hii ikimaanisha bacteria ambao kawaida wanaishi katika mdomo hutumia chakula, damu, na nyama za midomo n.k kutengeneza (harufu mbaya) salfa (sulfur). Kama husafishi mdomo sawasawa, bacteria wanajijenga, na kinachofuata harufu mbaya!

2.Mdomo Uliozidiwa kwa Bacteria

Kuna hali Fulani yam domo inaweza kusababisha bacteria kukuwa na harufu pia, magonjwa ya ufidhi na midomo kukauka. Magonjwa ya ufidhi (au fidhi) yanasababisha kutokwa damu kwa fidhi, hivyo kutengeneza mazingira mazuri zaidi kwa hawa bacteria kuwa wengi. Lakini sababu kuu zaidi ya midomo kunuka ni midomo iliyokauka. Mate yanasaidia kusafisha mdomo, yanafanya bacteria kutotulia hivyo kuwafanya washindwe kuzaliana na kukaa sehemu moja, ilhali midomo mikavu ni mizuri sana kwa bacteria kuzaliana.

3. Vyakula Vinavyonuka

Kama utakuwa chenye harufu mbaya, kuna uwezekano mkubwa mdomo ukatoa harufu mbaya. Vitu vinavyoongoza kutoka harufu mbaya ni vitunguu (saumu na maji), pombe na tumbaku.

4. Kula wanga pungufu.

Mlo wenye vyakula vyenye protini nyingi na wanga (carbohydrates) chache husababisha mwili kuunguza mafuta mengi yaliyohifadhiwa mwilini ili kupata nguvu badala ya kuunguza wanga na inaweza kukufanya upate tatizo liitwalo Ketosis. “Karidi mafuta yanavyounguzwa, ketones zinajijenga kwenye mwili, na zingine hutoka kupitia harufu ya mdomo” anaeleza Moloo. “Kwa bahati mbaya ketones hazina harufu nzuri hata kidogo.”

5. Kuugua

Mara moja moja, harufu mbaya  huwa ni ishara ya kuugua sana. Magonjwa makuu yanayosababisha kutoa harufu mbaya ya mdomo huwa ni kisukari au GERD (or gastro osephageal reflux diseas – magonjwa ya tumbo). Kisukari pia kinaweza kusababisha ketosis, na matokeo ya ya harufu mbaya mara nyingine huwa ndio dalili za kwanza za kisukari. GERD (matatizo ya tumbo) ni kurudi kwa aside kutoka kwenye tumbo kwenda kwenye esophagus.

Magonjwa mengine ambayo kwa kiwango kidogo husababisha harufu mbaya ni magonjwa ya ini au kibofu- hutokea pale sumu kutoka kwenye viungo hivi kutolewa kuptia mapafu hivyo kusababisha harufu mbaya mdomoni.li uwe na Afya Njema yam domo wako hebu jaribu kuangalia kama wewe unaangukia kwenye moja ya sababu ambazo  nimezitaja.

Tutawaletea namna tano za kutibu matatizo ya kutokwa na harufu mbaya mdomoni. Kama unapenda makala zetu za Afya  basi tafadhali usisite ku-share na ndugu jamaa na marafiki ili nao wapate kuwa na afya njema.

Thursday, 13 March 2014 09:05

Hizi Ndiyo Faida Kumi (10) Za Kula Ukwaju!

Written by

Na Ismael Mohamed: Unatakiwa ujaribu kuweka ukwaju karibu katika kila mlo wako kwa kila siku kwasababu ukwaju una faida nyingi kiafya ambazo hakika zitakufanya uwe na afya njema au kukuimarisha afya yako kiujumla

Watu waishio bara la Asia, Carribian na America ya kusini wanajua kuwa kula ukwaju maana yake ni Afya Njema. Ukwaju unaoliwaa katika maeneo haya maeneo hayo unafaida nyingi kwa watu wanaoula. Kwahiyo siku nyingine unapoenda kufanya manunuzi ya vyakula hakikisha unanunua na ukwaju.

Ukwaju ni zao la rangi ya kahawia ambalo limefungwa na kasha gumu. Ndani ya kasha hilo kuna vifundo vilaini ambavyo ndani yake kuna mbegu nyeusi. Vifundo hivi ndiyo ambavyo watu wanakula ili kupata virutubisho na faida za kiafya za ukwaju. Ukwaju una ladha faluni ya uchachu ukiwa bado mchanga, lakini kadiri unavyozidi kukomaa unakuwa na ladha tamu. Ingawa ukwaju unakuwa na utamu kadiri unavyokuwa na kukomaa, kiujumla ukwaju ni mchachu.

Katika nchi kama Jamaica, Mexico, Aruba na India, ukwaju unachanganjwa na sukari na kuuzwa kama pipi katika mitaa na madukani. Kula ukwajua au bidhaa zitokanazo na ukwaju kuna faida sana. Ukwaju umejaa Vitamini, fiber, potassium, magnesium na virutubisho vingine muhimu kwa afya njema.

Lakini kati ya faida zingine nyingi za virutubisho na kiafya za ukwaju, kuna kadhaa ambazo ni za muhimu zaidi, na ni kama zifuatazo:

  1. Ukwaju chanzo kizuri sana cha antioxidants ambazo zinasaidia kupigana na saratani. Ukwaju una carotenes, Vitamini C, flavanoids na vitamin B zote.
  2. Ukwaju unakuepeusha na ukosefu wa Vitamini C.
  3. Ukwaju unasaidia kupunguza homa na kukupa ulinzi dhidi ya mafua.
  4. Ukwaju unakusaidia kuyeyusha chakula tumboni.
  5. Ukwaju unakusaidia kutibu matatizo ya nyongo.
  6. Juisi ya ukwaju hutumika kama kitu cha kustarehesha mwili.
  7. Ukwaju unapunguza cholesterol mwilini.
  8. Ukwaju unasaidia kuwa na moyo wenye afya njema.
  9. Ukwaju ukiunywa unasaidia kupooza koo.

10. Ukwaju ukiupaka kwenye ngozi unasaidia kutibu uvimbe

Kwa Tanzania ukwaju unapatikana kwenye masoko karibu yote. Afya Njema ikakushauri kutengeneza juisi ya ukwaju nyumbani kwako na weka sukari kidogo na juisi hiyo iwe sehemu ya chakula chako. Kama wewe unapenda kula hotelini au kwenye vioski basi agizo juisi ya ukwaju ikusaidi kushushia chakula.

 

Tanzania. Unapoingia katika nyumba ya familia ya Salehe Saidi, macho  na masikio yako hayawezi kukwepa  ucheshi wa kijana wa miaka 13, Jumbe Salehe. Ni kijana anayeipa tabasamu familia hiyo.

Jumbe ni mwenye nguvu, afya, akili darasani na uchangamfu ambao kila mzazi angependa kuuona kwa kijana wake. Lakini Jumbe Salehe, hakuzaliwa kama watoto wengine. Alipatikanaji katika mchakato mrefu, uliohusisha teknolojia ya hali ya juu  na majaribio yaliyohitaji werevu. Jumbe alizaliwa kwa njia ya upandikizaji wa mbegu ambao kwa jina la kitaalamu unajulikana kama In-Vitro Fertilization (IVF). Mchakato huo ulisimamiwa na Daktari Bingwa wa Magonjwa ya Wanawake, Profesa Malise Kaisi.

Kwa nini Jumbe alizaliwa kwa njia ya IVF?

Mwanaidi Kombo, mama mzazi wa Jumbe, hakuwa na tatizo la uzazi hapo awali. Alifanikiwa kupata mtoto wake wa kwanza mwaka 1986.

Mwaka 1988 alipata ujauzito mwingine lakini kwa bahati mbaya, uliharibika na kuanzia hapo ikawa ni vigumu kwake kushika mimba nyingine.

“Baada ya kuhangaika kwa muda mrefu nikajaribu kupata mtoto, lakini tatizo jingine likaanza. Mwaka 1990. Nilianza kupata maumivu makali ya tumbo,” anasema Mwanaidi.

Kutokana na maumivu hayo, alianza kusaka msaada wa kitabibu na alishauriwa kwenda kwa daktari wa magonjwa ya wanawake, Dk. Malikiti wa Hospitali ya MM.

Safari yake kwenda kwa daktari ilimsaidia kung’amua ukweli, kwani aliambiwa kuwa ana uvimbe mkubwa kwenye kizazi ambao unaweza kuhatarisha maisha yake na kuwa ndicho chanzo cha kushindwa kupata mtoto.

Hata hivyo, Dk. Malikiti alimuelekeza aende kuonana na Profesa Kaisi kwa kuwa ndiye mtaalamu wa masuala ya uzazi kwa wanawake.

“Nilipofika kwa Dk. Kaisi, nilimshangaa baada ya kuisoma picha ya Xray. Aliniambia niache kabisa kunywa dawa nilizoandikiwa za maumivu na kuambia ninywe panadol endapo nitakuwa na maumivu,” anasema.

Ingawa Mwanaidi alishangaa, aliendelea na kliniki ya Dk. Kaisi akihudhuria  kila wiki kwa zaidi ya miezi miwili.

 Siku moja Dk. Kaisi akaamua kumfanyia kipimo cha CT Scan  kuangalia mirija ya uzazi na ndipo alibaini kuwa pamoja na uvimbe, mrija wake mmoja umepinda.

“Aliniambia niende nyumbani na nirudi baada ya mwezi mmoja kwa ajili ya upasuaji, lakini wakati huo alinipa masharti mengi kama nisinywe kabisa chai,” anasema.

 Baada ya mwezi mmoja, Mwanaidi alirudi kwa Dk. Kaisi ambaye alimwambia ni lazima amfanyie upasuaji mdogo kwanza kwa ajili ya kurekebisha mirija ya uzazi.

Katika upasuaji huo, ambao kitaalamu unaitwa ‘ovary re-implantation’, madaktari walirekebisha mirija hiyo kwa kufunga  kifaa maalumu.

Mwezi mmoja baadaye Mwanaidi alirudi kwa daktari ambaye aligundua kuwa bado mwanamke huyo ana uwezo mkubwa wa kuzaa kwani alikuwa na mayai ya kutosha kumuwezesha kushika ujauzito.

“Aliniambia nina mayai ya kutosha, lakini  tatizo ni hilo la uvimbe na kupinda kwa mirija ya kusafirisha mayai ya uzazi na mbegu,” anasema.

Baada ya hapo, Mwanaidi alifanyiwa upasuaji mwingine mkubwa kwa ajili ya kuondoa uvimbe. Zoezi hilo lilifanikiwa kwa kiasi kikubwa ingawa siyo kuondolewa kizazi.

Baada ya hatua hii, Profesa Kaisi alimshauri Mwanaidi kuendelea kutafuta mtoto mwingine kwa sababu anao uwezo wa kubeba mimba ingawa itakuwa vigumu kwa yeye kupata ujauzito huo kwa njia ya kawaida.

 Profesa Kaisi anasema aliwashauri kuwa wanaweza kupata ujauzito kwa njia ya upandikizaji  jambo ambalo lilikubaliwa mara moja na wazazi hao. Disemba 2012, Mwanaidi alifanikiwa kushika ujauzito kwa njia ya IVF. Iliwezekana baada ya  mbegu za mume wake na mayai yake (Mwanaidi) yaliyopevushwa, kutolewa na baadaye kupandikizwa katika nyumba ya uzazi ya Mwanaidi.

“Baada ya mchakato huo kumalizika nilitakiwa kuhudhuria kliniki kila wiki kwa ajili ya kuangaliwa jinsi mimba inavyokua,” anasema Mwanaidi.

Mwanaidi anasema katika ujauzito ule hakuwa akiumwa au kupata matatizo yoyote kama ilivyokuwa kwenye ujauzito wake wa kwanza. Alikuwa na hali ya kawaida kabisa kuliko alivyotarajia.

Anasema Profesa Kaisi alimwambia kuwa huenda angejifungua Agosti 17, mwaka 2000 na ikawa hivyo. Alijifungua siku hiyo saa 2:00 usiku kwa njia ya upasuaji.

“Namshukuru Mungu kuliko kawaida. Huu kwangu ni muujiza na ninamshukuru sana Profesa Kaisi kwa uwezo ambao Mungu amempa,” anasema Mwanaidi.

Mwananidi anamwelezea mtoto wake kuwa ni mwenye nguvu, mwili  mkubwa, na mcheshi.

“Ni mtoto wa kawaida kabisa, ana uwezo mkubwa darasani na alifaulu vizuri mtihani wa darasa la saba. Ni mtoto mwenye kumbukumbu za ajabu,” anasema mama huyo wa Jumbe.

 Mwanaidi anasema kwa kuwa sasa ana watoto wawili, bado anatamani mtoto mwingine na anasema iwapo Profesa Kaisi angekuwa hajapooza, angeomba apate mtoto mwingine kwa njia ya IVF.

“Kuugua kwa Prof. Kaisi ni pigo kwa kila mtu. Wapo mamia ya wanawake wanaohitaji huduma za uzazi... kwa kweli sijui itakuwaje,” anasema.

 Si hivyo tu. Mwanaidi anasema Profesa Kaisi hakuwahi kuwalipisha hata senti tano ya matibabu tangu alipofanyiwa upasuaji wa uvimbe hadi alipopata ujauzito kwa njia ya IVF.

 Profesa Kaisi anasema hakuweza kuwalipisha fedha katika mchakato huo kwa sababu matibabu hayo yalikuwa chini ya programu iliyodhaminiwa na watu kutoka nje, ambao walilipia gharama zote.

IVF hufanyikaje?

Profesa Kaisi anasema yai la mama hupevushwa  kwa kutumia dawa maalumu na hufuatiliwa  kwa kutumia mashine ya uchunguzi wa ndani ya mwili(Ultrasound).

“Baada ya yai kukomaa, sindano maalum yenye wembamba mithili ya unywele huingizwa ukeni hadi kwenye mirija na yai lililopevuka huchukuliwa na kutolewa nje,” anasema.

Yai  au mayai hayo  huwekwa kwenye chombo maalumu (test tube) kabla ya kuhamishwa  kwenye beseni maalumu ambalo hufanya yai liendelee kuwa hai licha ya kutoka nje ya mwili wa binadamu.

“Beseni hilo halina budi kuwa na mazingira kama ya mwilini. Kwa mfano joto, mwanga na kusiwepo na sauti, kwani yai huweza kuharibika kwa kasoro ndogo ndogo sana,” anasema.

Anasema wakati huo  mbegu za mwanaume hupimwa kama hazina walakini na  hutolewa kwa mwanaume kujichua au kama hawezi kujichua basi hutakiwa kufanya tendo la ndoa na mke wake na kisha mbegu kukingwa kabla ya kuwekwa kwenye chombo maalumu.

Mbegu za baba hutakiwa kutolewa saa mbili mara tu baada ya  yai la mama kutolewa ili visipishane.

“Baada ya yai na mbegu kutolewa,  hatua inayofuata ni kuichoma mbegu kwenye yai kwa kutumia sindano maalumu. Mchakato huu unaitwa kwa kitaalamu, Intra Cytoplasmic Sperm Injection au ICSI),” anasema.

Anaeleza kuwa, baada ya mbegu na yai kuchanganywa, huwekwa kwenye chombo maalumu cha  joto kitaalamu ‘Incubator” kwa saa 40 kabla ya kuwekwa  au kupandikizwa kwenye kizazi cha mama.

“Hali kadhalika ‘incubator’ inatakiwa kuiga hali ya tumboni mwa mama wakati yai la mama na mbegu za baba vinapowekwa kabla ya kuwekwa kwenye kizazi cha mama, kwa mfano joto, mwanga na sauti,” anasema Profesa Kaisi.

Profesa Kaisi anasema IVF ina mafanikio makubwa kwa mtu yeyote isipokuwa wanawake wenye umri wa miaka 40 na kuendelea. Anaeleza zaidi kuwa, wanawake walio wengi hudhani kuwa ni wagumba lakini kumbe hawajafahamu matatizo yao.

Thursday, 06 March 2014 12:31

Waathiriwa wa Ukimwi waishi maisha marefu

Written by

Mtu anapogundua kwa mara ya kwanza kwamba ameambukizwa virusi vya HIV hupatwa na mshtuko. Wengine huona kifo kimepiga hodi, wanahofia kumweleza yeyote kutokana na unyanyapaa. Lakini leo hii hali imebadilika. Kuna matumaini. Dorothy Onyango ambaye ni muathirika wa HIV kutoka Kenya.Dorothy pia  ni mwenyekiti wa shirika la kina mama wanaoishi na ukimwi nchini Kenya liitwalo WOFAK.

Anaelezea kuwa maendeleo makubwa yamefikiwa kuwapa waathiriwa matumaini na kwamba hivi leo kuna majaribio ya dawa mpya na chanjo. Hizi ni miongoni mwa habari njema kwa waathiriwa na wasio waathiriwa. Anasema ana matumaini kuwa kizazi kisicho na ukimwi chawezekana.

Mama huyo anasema kinyume na ilivyokuwa miaka ya themanini na tisini, waathiriwa wa Ukimwi  sasa wamepata sauti. Wamepata dawa za kudhibiti gonjwa hilo na wanajua namna ya kujitunza na wanaishi  maisha marefu kama watu wengine wowote.

Ni kitu cha kawaida kwa muathiriwa kupatwa na mshtuko mara anapogundua ameambukizwa virusi vya HIV au Ukimwi. Dorothy ambaye ameishi na virusi hivyo kwa zaidi ya miaka 15 anaeleza  kuwa aligunduliwa kuwa na virusi hivyo mapema miaka ya ‘90 wakati huko Kenya mabango makubwa ya watu waliokondeana kwa ukimwi yakiezekwa barabarani na vyombo vya habari kutahadharisha kuhusu gonjwa hilo. Hakumweleza yeyote  kuwa ana virusi vya HIV hadi baada ya miaka mitano.

Nilitaka kujua kimya cha Dorothy cha  miaka mitano baada ya kugunduliwa na HIV aliweza kumudu vipi maisha. Je, alikula chakula cha aina gani au alikuwa na msukumo wa aina gani binafsi kuweza kuishi na kuficha ukweli juu ya hali yake  bila kuonekana kuwa muathiriwa?

 Mama huyo anasema alikwenda kimya kimya kwenye mikutano ya waathirwa, na kusoma kila habari zilizoandikwa kuhusu ukiwmi. Alikula vyema na kujitunza. Na huko Kenya dawa ya Kemron iliyotangazwa kuwa inaweza kudhibiti maradhi hayo aliitumia. Alitumia pia dawa nyingine kwa jina Pearl Omega. Lakini baadaye akaamua kuzungumza na wakenya waliokuwa wamejitokeza wazi kueleza  kuwa ni waathiriwa na hivyo kupata msaada wa kimawazo na madawa.

Na kwa wale wanaogunduliwa na HIV na Ukimwi na kutangaza vita vya kusambaza virusi hivyo kwa wengine. Dorothy anawashauri wajilinde wenywe. Anatahadharisha  kuwa wanaweza kudhoofisha afya yao zaidi kwa kupata maambukizo mengine ya zinaa na kukaribisha mauti kabla ya wakati wao.

 Anasema mtu akiwa muathirika hakuna njia ya kubadili hali yake kuwa si muathirika, na kwamba kilicho bora kufanya ni kutafuta msaada kuweza kuishi maisha marefu kwa kutumia madwa na kula vizuri. Dorothy ambaye amekuwa mwenyekiti wa chama cha wanawake wanaosihi na ukimwi nchini Kenya kinachojulikana kwa kifupi kama WOFAK, anawapa matumaini waathiriwa wa HIV na Ukimwi na anaandika kitabu kuhusu maisha yake na wanawake wengine walioathiriwa lakini wanaoishi maisha ya kawaida.

Na kwa hakika ikiwa wewe ni muathiriwa au una mtu aliyeathirika na virusi vya HIV na Ukimwi fahamu kwamba yapo  matumaini na mifano dunia hii na haswa Afrika ni chungu nzima. Ishi kwa matumaini.

Page 1 of 3